از تهران تا جهان امروز؛ آیا قدرتهای بزرگ در حال تقسیم دوباره جهان هستند؟
یولپرس| در نوامبر ۱۹۴۳، تهران میزبان یکی از مهمترین نشستهای سیاسی قرن بیستم بود. استالین، روزولت و چرچیل، رهبران سه قدرت اصلی متفقین، در پایتخت ایران گرد هم آمدند تا درباره سرنوشت جنگ جهانی دوم و آینده جهان پس از شکست آلمان نازی تصمیم بگیرند. تهران در آن روزها میزبان مذاکراتی بود که مسیر تحولات سیاسی و جغرافیایی جهان را تغییر داد؛ اما یک واقعیت تاریخی کمتر مورد توجه قرار میگیرد: کشوری که میزبان این نشست بود، خود در جایگاه تصمیمگیرندگان حضور نداشت.
ایران در آن مقطع تحت اشغال نیروهای متفقین قرار داشت و با وجود اهمیت راهبردی و جغرافیاییاش، نقشی در مذاکرات اصلی سه رهبر ایفا نمیکرد. تهران محل گفتوگوی قدرتها بود، نه محل تصمیمگیری مستقل ایران درباره سرنوشت خود.
دو سال بعد، همین سه رهبر در یالتا گرد هم آمدند و درباره ترتیبات جهان پس از جنگ، آینده اروپا و حوزههای نفوذ قدرتها مذاکره کردند. آنچه بعدها به نظم دوقطبی جنگ سرد انجامید، تا اندازه زیادی ریشه در همین مذاکرات و توافقات داشت.
اکنون، بیش از هشت دهه پس از آن روزها، بار دیگر این پرسش مطرح است: آیا جهان در آستانه شکلگیری یالتای دیگری قرار دارد؟
رقابت میان آمریکا، چین و روسیه وارد مرحله تازهای شده است. جنگ اوکراین، مسئله تایوان، رقابت بر سر فناوری، منابع انرژی و مسیرهای تجاری، تنها بخشی از اختلافاتی است که آینده مناسبات قدرت را تعیین میکنند. هر سه کشور در تلاشاند جایگاه خود را در نظم آینده تثبیت کنند؛ هرچند منافع آنها در بسیاری از پروندهها با یکدیگر در تضاد است.
آمریکا همچنان به دنبال حفظ برتری جهانی و جلوگیری از گسترش نفوذ چین است. پکن با تکیه بر قدرت اقتصادی و صنعتی خود، در پی تغییر موازنه قدرت و کاهش وابستگی به ساختارهای تحت رهبری واشنگتن است. روسیه نیز تلاش میکند موقعیت خود را در معادلات امنیتی اروپا و اوراسیا حفظ کند و به رسمیت شناختهشدن منافع راهبردیاش را به دست آورد.
در چنین شرایطی، گفتوگو میان رهبران قدرتهای بزرگ، حتی اگر به توافقی جامع منجر نشود، میتواند بر سرنوشت بسیاری از مناطق جهان تأثیر بگذارد. تجربه تاریخی نشان داده است که قدرتهای بزرگ، در زمان ضرورت، اختلافات خود را کنار میگذارند و برای تأمین منافع مشترک به مذاکره مینشینند؛ مذاکرهای که گاهی هزینههای آن را کشورهای خارج از میز تصمیمگیری میپردازند.
البته جهان امروز با سال ۱۹۴۵ تفاوتهای اساسی دارد. هند، اتحادیه اروپا، ترکیه، عربستان و دیگر قدرتهای منطقهای، هرکدام منافع و محاسبات مستقلی دارند. بنابراین، تقسیم جهان به شکل کلاسیک دوران پس از جنگ جهانی دوم چندان ساده نیست. با این حال، رقابت برای تعیین حوزههای نفوذ و شکلدادن به ترتیبات جدید امنیتی و اقتصادی همچنان ادامه دارد.
ایران؛ از میزبان مذاکرات تا موضوع چانهزنی قدرتها
در این میان، جایگاه ایران اهمیت ویژهای دارد. شاید مهمترین شباهت میان تهران سال ۱۹۴۳ و شرایط امروز، نه در ترکیب رهبران حاضر در مذاکرات، بلکه در موقعیت خود ایران باشد.
در کنفرانس تهران، استالین، روزولت و چرچیل درباره آینده جنگ و جهان پس از آن مذاکره کردند، اما ایران در جایگاه یک طرف مؤثر در این تصمیمگیری حضور نداشت. اکنون نیز این نگرانی وجود دارد که تهران بار دیگر به جای آنکه یکی از بازیگران تعیینکننده معادلات منطقهای باشد، به موضوع گفتوگو و چانهزنی قدرتهای بزرگ تبدیل شود.
ایران امروز در پروندههای متعددی با منافع قدرتهای جهانی گره خورده است؛ از برنامه هستهای و تحریمها گرفته تا امنیت خلیج فارس، مناسبات با روسیه و چین، کریدورهای تجاری و آینده ترتیبات امنیتی خاورمیانه. اما قرارگرفتن نام ایران در مرکز این معادلات، الزاماً به معنای برخورداری از قدرت تأثیرگذاری بر آنها نیست.
این همان نقطهای است که باید مورد توجه قرار گیرد: ممکن است درباره ایران تصمیم گرفته شود، بدون آنکه ایران در شکلگیری آن تصمیم سهم تعیینکنندهای داشته باشد.
موقعیت جغرافیایی ایران، منابع انرژی و قرارگرفتن در مسیر اتصال آسیای مرکزی، قفقاز، خلیج فارس و آبهای آزاد، ظرفیتهای مهمی برای نقشآفرینی در نظم آینده جهان ایجاد کرده است. با این حال، این ظرفیتها زمانی به قدرت سیاسی تبدیل میشوند که با اقتصاد توانمند، دیپلماسی فعال و روابط متوازن با قدرتهای جهانی همراه باشند.
ادامه👇👇👇
@Yol_press
یولپرس| در نوامبر ۱۹۴۳، تهران میزبان یکی از مهمترین نشستهای سیاسی قرن بیستم بود. استالین، روزولت و چرچیل، رهبران سه قدرت اصلی متفقین، در پایتخت ایران گرد هم آمدند تا درباره سرنوشت جنگ جهانی دوم و آینده جهان پس از شکست آلمان نازی تصمیم بگیرند. تهران در آن روزها میزبان مذاکراتی بود که مسیر تحولات سیاسی و جغرافیایی جهان را تغییر داد؛ اما یک واقعیت تاریخی کمتر مورد توجه قرار میگیرد: کشوری که میزبان این نشست بود، خود در جایگاه تصمیمگیرندگان حضور نداشت.
ایران در آن مقطع تحت اشغال نیروهای متفقین قرار داشت و با وجود اهمیت راهبردی و جغرافیاییاش، نقشی در مذاکرات اصلی سه رهبر ایفا نمیکرد. تهران محل گفتوگوی قدرتها بود، نه محل تصمیمگیری مستقل ایران درباره سرنوشت خود.
دو سال بعد، همین سه رهبر در یالتا گرد هم آمدند و درباره ترتیبات جهان پس از جنگ، آینده اروپا و حوزههای نفوذ قدرتها مذاکره کردند. آنچه بعدها به نظم دوقطبی جنگ سرد انجامید، تا اندازه زیادی ریشه در همین مذاکرات و توافقات داشت.
اکنون، بیش از هشت دهه پس از آن روزها، بار دیگر این پرسش مطرح است: آیا جهان در آستانه شکلگیری یالتای دیگری قرار دارد؟
رقابت میان آمریکا، چین و روسیه وارد مرحله تازهای شده است. جنگ اوکراین، مسئله تایوان، رقابت بر سر فناوری، منابع انرژی و مسیرهای تجاری، تنها بخشی از اختلافاتی است که آینده مناسبات قدرت را تعیین میکنند. هر سه کشور در تلاشاند جایگاه خود را در نظم آینده تثبیت کنند؛ هرچند منافع آنها در بسیاری از پروندهها با یکدیگر در تضاد است.
آمریکا همچنان به دنبال حفظ برتری جهانی و جلوگیری از گسترش نفوذ چین است. پکن با تکیه بر قدرت اقتصادی و صنعتی خود، در پی تغییر موازنه قدرت و کاهش وابستگی به ساختارهای تحت رهبری واشنگتن است. روسیه نیز تلاش میکند موقعیت خود را در معادلات امنیتی اروپا و اوراسیا حفظ کند و به رسمیت شناختهشدن منافع راهبردیاش را به دست آورد.
در چنین شرایطی، گفتوگو میان رهبران قدرتهای بزرگ، حتی اگر به توافقی جامع منجر نشود، میتواند بر سرنوشت بسیاری از مناطق جهان تأثیر بگذارد. تجربه تاریخی نشان داده است که قدرتهای بزرگ، در زمان ضرورت، اختلافات خود را کنار میگذارند و برای تأمین منافع مشترک به مذاکره مینشینند؛ مذاکرهای که گاهی هزینههای آن را کشورهای خارج از میز تصمیمگیری میپردازند.
البته جهان امروز با سال ۱۹۴۵ تفاوتهای اساسی دارد. هند، اتحادیه اروپا، ترکیه، عربستان و دیگر قدرتهای منطقهای، هرکدام منافع و محاسبات مستقلی دارند. بنابراین، تقسیم جهان به شکل کلاسیک دوران پس از جنگ جهانی دوم چندان ساده نیست. با این حال، رقابت برای تعیین حوزههای نفوذ و شکلدادن به ترتیبات جدید امنیتی و اقتصادی همچنان ادامه دارد.
ایران؛ از میزبان مذاکرات تا موضوع چانهزنی قدرتها
در این میان، جایگاه ایران اهمیت ویژهای دارد. شاید مهمترین شباهت میان تهران سال ۱۹۴۳ و شرایط امروز، نه در ترکیب رهبران حاضر در مذاکرات، بلکه در موقعیت خود ایران باشد.
در کنفرانس تهران، استالین، روزولت و چرچیل درباره آینده جنگ و جهان پس از آن مذاکره کردند، اما ایران در جایگاه یک طرف مؤثر در این تصمیمگیری حضور نداشت. اکنون نیز این نگرانی وجود دارد که تهران بار دیگر به جای آنکه یکی از بازیگران تعیینکننده معادلات منطقهای باشد، به موضوع گفتوگو و چانهزنی قدرتهای بزرگ تبدیل شود.
ایران امروز در پروندههای متعددی با منافع قدرتهای جهانی گره خورده است؛ از برنامه هستهای و تحریمها گرفته تا امنیت خلیج فارس، مناسبات با روسیه و چین، کریدورهای تجاری و آینده ترتیبات امنیتی خاورمیانه. اما قرارگرفتن نام ایران در مرکز این معادلات، الزاماً به معنای برخورداری از قدرت تأثیرگذاری بر آنها نیست.
این همان نقطهای است که باید مورد توجه قرار گیرد: ممکن است درباره ایران تصمیم گرفته شود، بدون آنکه ایران در شکلگیری آن تصمیم سهم تعیینکنندهای داشته باشد.
موقعیت جغرافیایی ایران، منابع انرژی و قرارگرفتن در مسیر اتصال آسیای مرکزی، قفقاز، خلیج فارس و آبهای آزاد، ظرفیتهای مهمی برای نقشآفرینی در نظم آینده جهان ایجاد کرده است. با این حال، این ظرفیتها زمانی به قدرت سیاسی تبدیل میشوند که با اقتصاد توانمند، دیپلماسی فعال و روابط متوازن با قدرتهای جهانی همراه باشند.
ادامه👇👇👇
@Yol_press