Forward from: چراغ سامان
ایران میان مرگ و زندگی
ایران امروز میان مرگ و زندگی ایستاده است، جامعهای زیر آوار بحرانهای انباشته، فرسایش اقتصادی و اجتماعی، انسداد سیاسی و تهدیدهای بیرونی که با این همه، هنوز از حرکت بازنایستاده و برای ادامه حیات، راههای تازهای میجوید. اما این جامعه را چگونه باید فهمید؟ آیا آنچه در ایران میگذرد صرفاً نشانههای فروپاشی و استیصال است یا در زیر لایههای بحران، نیروهایی برای مقاومت، مراقبت و بازسازی زندگی اجتماعی نیز فعالاند؟ جامعه ایران تا چه اندازه توانسته است از تجربههای تاریخی خود بیاموزد و به بلوغی تازه در کنشگری مدنی و سیاسی برسد؟ در چنین وضعیتی، کنشگران مرزی چه نقشی در میانجیگری میان دولت و جامعه دارند و محدودیتهای این کنشگری تا کجاست؟ دموکراسی چگونه میتواند از معنای محدود انتخاباتی فراتر برود و به امکانی برای زندگی مشترک با وجود اختلافها تبدیل شود؟
مقصود فراستخواه، استاد تمامِ دانشگاه و پژوهشگر مسائل اجتماعی ایران، در این گفتوگو میکوشد تصویری پیچیدهتر از جامعه ایران به دست دهد، تصویری که نه بحرانها را انکار میکند و نه جامعه را به قربانی منفعل آنها فرو میکاهد. از نظر او، در کنار انسدادها و فرسایشها، نوعی «مقاومت برای زیستن» جریان دارد که خود را در خلاقیتهای اجتماعی، تکثرخواهی، مراقبت از دیگری و تلاش برای حفظ امکان زندگی نشان میدهد. فراستخواه با توضیح نظریه کنشگران مرزی، از نسبت پرتنش دولت و جامعه و ظرفیتها و محدودیتهای میانجیگری سخن میگوید و در ادامه، دموکراسی را نه صرفاً سازوکاری برای انتخاب حاکمان، بلکه شیوهای برای زیستن با مخالفان و به رسمیت شناختن اختلافها میداند. در نگاه او، عبور از وضعیت کنونی تنها با تغییر در ساختار قدرت ممکن نمیشود، جامعه نیز باید بتواند پیوندهای خود را بازسازی کند، به بلوغی اخلاقی و سیاسی برسد و امکان توافق در عین اختلاف را بیازماید. این گفتوگو تلاشی است برای دیدن آنچه زیر آوار بحرانها هنوز زنده است؛ همان مقاومت خاموش و پیوستهای که شاید بتواند افق دیگری برای آینده ایران بگشاید.
اینجا کامل مصاحبه را میخوانید:
ایران امروز میان مرگ و زندگی ایستاده است، جامعهای زیر آوار بحرانهای انباشته، فرسایش اقتصادی و اجتماعی، انسداد سیاسی و تهدیدهای بیرونی که با این همه، هنوز از حرکت بازنایستاده و برای ادامه حیات، راههای تازهای میجوید. اما این جامعه را چگونه باید فهمید؟ آیا آنچه در ایران میگذرد صرفاً نشانههای فروپاشی و استیصال است یا در زیر لایههای بحران، نیروهایی برای مقاومت، مراقبت و بازسازی زندگی اجتماعی نیز فعالاند؟ جامعه ایران تا چه اندازه توانسته است از تجربههای تاریخی خود بیاموزد و به بلوغی تازه در کنشگری مدنی و سیاسی برسد؟ در چنین وضعیتی، کنشگران مرزی چه نقشی در میانجیگری میان دولت و جامعه دارند و محدودیتهای این کنشگری تا کجاست؟ دموکراسی چگونه میتواند از معنای محدود انتخاباتی فراتر برود و به امکانی برای زندگی مشترک با وجود اختلافها تبدیل شود؟
مقصود فراستخواه، استاد تمامِ دانشگاه و پژوهشگر مسائل اجتماعی ایران، در این گفتوگو میکوشد تصویری پیچیدهتر از جامعه ایران به دست دهد، تصویری که نه بحرانها را انکار میکند و نه جامعه را به قربانی منفعل آنها فرو میکاهد. از نظر او، در کنار انسدادها و فرسایشها، نوعی «مقاومت برای زیستن» جریان دارد که خود را در خلاقیتهای اجتماعی، تکثرخواهی، مراقبت از دیگری و تلاش برای حفظ امکان زندگی نشان میدهد. فراستخواه با توضیح نظریه کنشگران مرزی، از نسبت پرتنش دولت و جامعه و ظرفیتها و محدودیتهای میانجیگری سخن میگوید و در ادامه، دموکراسی را نه صرفاً سازوکاری برای انتخاب حاکمان، بلکه شیوهای برای زیستن با مخالفان و به رسمیت شناختن اختلافها میداند. در نگاه او، عبور از وضعیت کنونی تنها با تغییر در ساختار قدرت ممکن نمیشود، جامعه نیز باید بتواند پیوندهای خود را بازسازی کند، به بلوغی اخلاقی و سیاسی برسد و امکان توافق در عین اختلاف را بیازماید. این گفتوگو تلاشی است برای دیدن آنچه زیر آوار بحرانها هنوز زنده است؛ همان مقاومت خاموش و پیوستهای که شاید بتواند افق دیگری برای آینده ایران بگشاید.
اینجا کامل مصاحبه را میخوانید: